خاورنزدیک واشنگتن

ساکنان مناطق تحت کنترل کردها در شمال عراق روز ۲۵ سپتامبر فرصت خواهند یافت تا با شرکت در یک همه‌پرسی در مورد آینده این منطقه خودمختار در شمال عراق تصمیم بگیرند.

روی برگه‌های همه‌پرسی این سئوال نوشته شده است: “آیا موافقید که اقلیم کردستان و مناطق کردی خارج از محدوده رسمی اقلیم به یک کشور مستقل تبدیل شود؟”

از آنجا که اکثر رأی‌دهندگان کردهایی هستند که خواسته تاریخی آنها تسلط بر سرنوشتشان بوده است، رأی مثبت به استقلال در همه‌پرسی تقریبا قطعی است.

اما تصمیم ساکنان منطقه هر چه باشد، همه‌پرسی نتیجه اجرایی فوری نخواهد داشت.

از آنجا که هیچ سازوکاری برای جدا شدن بخشی از خاک عراق پیش‌بینی نشده است، همه‌پرسی کردستان مثل همه‌پرسی جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا نخواهد بود که بلافاصله روند جدایی را کلید بزند.

ممکن است کسی بپرسد وقتی قرار نیست چیزی عملا تغییر کند، پس چرا همه‌پرسی برگزار می‌شود و چرا حالا؟

منطق همه‌پرسی

مسائل سیاسی داخلی اقلیم کردستان قطعا در تعیین زمان برگزاری همه‌پرسی نقش داشته است.

مسعود بارزانی دوره ریاست خود بر اقلیم کردستان را تمدید کرده و می خواهد پیش از کنار رفتن از این سمت در انتخابات بعدی اقلیم که قرار است در ابتدای ماه نوامبر برگزار شود، روند استقلال را به طور نمادین آغاز کند.

هدف دیگر همه‌پرسی، فراهم کردن زمینه جذب حمایت بین‌المللی برای جدا شدن اقلیم کردستان از عراق از طریق مذاکره و تشکیل کشوری مستقل و مورد شناسایی سازمان ملل در ۵ تا ۱۰ سال آینده است.

اقلیم کردستان از زمان خروج نیروهای صدام حسین از بخش‌هایی از شمال عراق در پایان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ خودمختار بوده است و کردها پارلمان، دولت و نیروی مسلح خود را داشته‌اند. آنها حتی پول متفاوتی از دولت صدام داشتند و ۱۷ درصد درآمدهای نفتی عراق را بر اساس سازوکار سازمان ملل دریافت می‌کردند.

خیلی از کردها وقتی به گذشته نگاه می‌کنند، آرزو می‌کنند در همان شرایط مانده بودند. اما در عوض آنها پس از حمله ائتلاف به رهبری آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، قبول کردند که دوباره موقتا به عراق بپیوندند. دولت‌های آمریکا و عراق در مقابل وعده دادند که اقلیم خودمختار خواهد ماند، سهم مشخصی از درآمد نفت دولت فدرال دریافت خواهد کرد و مذاکرات بر سر مرزهای قطعی و حتی شاید استقلال کردستان، با دولت مرکزی عراق آغاز خواهد شد.

اما دولت عراق بعدا حتی با وضعیت خودمختار اقلیم کردستان مخالفت کرد و مذاکرات به بن‌بست رسید. مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان اخیرا تصمیم به ماندن در عراق را “اشتباهی بزرگ” توصیف کرد.

حاکمیت نصفه و نیمه

در طول چهارده سال گذشته، کردها مناطق تحت تصرف خود را گسترش داده‌اند و خیلی از مناطق نفت‌خیز و جاهایی مثل استان کرکوک را تصرف کرده‌اند که شمار زیادی غیر کرد در آن زندگی می‌کنند.

کردها همچنین ظرفیت صادرات روزنانه ۶۰۰ هزار بشکه نفت را از طریق جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی ایجاد کرده‌اند و نفت خود را با استفاده از خط لوله عراق-ترکیه به سکو‌های بارگیری در سواحل مدیترانه می‌رسانند. این دستاوردی بزرگ برای ملتی بدون کشور است که به آب‌های آزاد راه ندارند و در میان کشورهایی محاصره شده‌اند که به آنها با سوءظن می‌نگرند.

اما اقلیم هنوز بسیاری از ویژگی‌های یک کشور مستقل را ندارد.

مثلا نمی تواند مستقلا و با بهره معقول وام بگیرد یا مثل کشورهای مورد شناسایی سازمان ملل، مجوز خرید مستقیم تسلیحات دریافت کند. فروش نفت کردستان هم هر از چند گاه با چالش‌های قانونی از سوی دولت عراق مواجه می‌شود.

حریم هوایی اقلیم کردستان هم در تسلط دولت مرکزی است. ساکنان اقلیم برای سفر به کشورهای دیگر باید از گذرنامه عراقی استفاده کنند و با وجود امنیت به مراتب بیشتری که در اقلیم حاکم است، برای دریافت ویزا با همان دردسرهایی روبرو می‌شوند که بقیه شهروندان عراقی روبرو هستند.

بعد چه می‌شود؟

دولت‌های عراق، ترکیه، ایران و جامعه بین المللی نتوانسته‌اند ترکیبی موثر از تهدید و تشویق ارائه دهند تا همه‌پرسی به تعویق بیفتد، بنابراین رهبران اقلیم احتمالا همه‌پرسی را برگزار خواهند کرد.

ترکیه برگزاری همه‌پرسی را محکوم خواهد کرد، اما بعید است مرز خود را ببندد یا جلوی جریان نفت صادراتی اقلیم را بگیرد. نیروهای ایران، دولت عراق و شبه‌نظامیان عراقی مورد حمایت ایران هم بعید است تهدیدی جدی متوجه نیروی مسلح آماده اقلیم کردستان کنند.

به نظر می‌رسد که مخالفت پر سروصدای ایران و ترکیه بیشتر مصرف داخلی دارد و آنها می‌خواهند تأثیر احتمالی همه‌پرسی در تقویت فعالیت‌های جدایی‌طلبانه در میان کردهای ایران، ترکیه (و سوریه) را مهار کنند.

بسیاری از سیاستمداران سرشناس عراقی به طور خصوصی به من گفته‌اند که معتقدند اقلیم کردستان به آهستگی و بصورتی اجتناب‌ناپذیر به سوی استقلال حرکت می‌کند.

اما هیچ رهبری در عراق نمی‌تواند چنین چیزی را علنی بگوید، بخصوص که انتخابات سراسری و محلی در این کشور قرار است در آوریل یا مه سال ۲۰۱۸ برگزار شود. هیچ نخست‌وزیری نمی‌خواهد جدا شدن کردستان از عراق در دوره صدارت او اتفاق بیفتد.

روند اوضاع به گونه‌ای است که دولت عراق تلاش خواهد کرد با پیشنهاد مذاکره بر سر دادن قدرت بیشتر به اقلیم، اصل موضوع را به عقب بیندازد.

دو طرف بر سر مسئله حساس و پیچیده کرکوک و سایر سرزمین‌های مورد اختلاف گفت و گو خواهند کرد، یعنی سرزمین‌هایی که عملا تحت تسلط کردهاست، اما ساکنانش ترکیبی از کرد و غیر کرد هستند و دولت مرکزی هنوز مدعی آنهاست. این نوع گفت و گوها از سال ۲۰۰۳ جریان داشته است.

خلاصه اینکه روز بعد از همه‌پرسی احتمالا کاملا شبیه روز قبل از آن خواهد بود.

آخرین روز سال ۱۹۹۹ و در آستانه تغییر هزاره، گفته می‌شد که با آغاز سال ۲۰۰۰ کامپیوترها دچار اختلال خواهند شد و همه چیز به هم می‌ریزد. اما روز اول ژانویه سال ۲۰۰۰ روزی بود مثل همه روزهای دیگر. همه‌پرسی کردستان هم چه بسا چیزی شبیه آن باشد.

 

منبع : بی بی سی فارسی

 

 

نویسنده : admin

مشاهده همه نوشته ها

نوشته های مرتبط

ارسال یک پاسخ

نام * تارنما

*

پر فروش ترین محصولات

هه نبانه بورینه
دیوانی ماموستا هیمن
دیوانی ماموستا قانع
دیوانی ماموستا شیرکو بیکس

تاییدیه سامانه ی ساماندهی

logo-samandehi

تاییدیه درگاه پرداخت

تبلیغات

Statistics